Sau khi hợp nhất 3 tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình (mới) có không gian phát triển rộng hơn, với nhiều lợi thế về công nghiệp, thương mại, kinh tế biển, nông nghiệp, đô thị, dịch vụ, du lịch và di sản văn hóa. Đây là cơ sở quan trọng để Ninh Bình mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực bên ngoài, phát huy tiềm năng, lợi thế và tạo động lực phát triển mới, đáp ứng mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Trong bối cảnh đó, Sở Ngoại vụ tỉnh Ninh Bình có vai trò quan trọng trong tham mưu tổ chức triển khai công tác đối ngoại địa phương, bảo đảm hoạt động đối ngoại gắn với yêu cầu phát triển và phục vụ thiết thực các mục tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh.

Chủ động tham mưu, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại địa phương

Là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, Sở Ngoại vụ có chức năng tham mưu, giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về công tác đối ngoại; đồng thời là đầu mối phối hợp kết nối Ninh Bình với các quốc gia, địa phương, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Việc thành lập Sở Ngoại vụ tỉnh Ninh Bình từ ngày 01/01/2026 góp phần kiện toàn tổ chức bộ máy, tập trung đầu mối tham mưu và thống nhất quản lý công tác đối ngoại trong không gian phát triển mới. Đây là điều kiện quan trọng để công tác đối ngoại địa phương được triển khai chủ động, đồng bộ, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Sở Ngoại vụ chủ động nắm bắt tình hình quốc tế, khu vực và trong nước; nghiên cứu, đánh giá đối tác; xác định nhu cầu hợp tác cũng như những lĩnh vực tỉnh có lợi thế để tham mưu các chương trình, kế hoạch phù hợp. Hoạt động đối ngoại từng bước được định hướng theo hướng thiết thực, có trọng tâm, gắn với khả năng triển khai và hiệu quả cụ thể trên nhiều lĩnh vực.

Gắn ngoại giao kinh tế với xúc tiến đầu tư, thương mại và mở rộng thị trường

Ngoại giao kinh tế ngày càng giữ vị trí quan trọng trong công tác đối ngoại địa phương, nhất là trong bối cảnh Ninh Bình đang tham gia ngày càng sâu vào thị trường khu vực và quốc tế.

6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn ước đạt 78.563 tỷ đồng; tỉnh cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư lần đầu cho 84 dự án, trong đó có 25 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 432,6 triệu USD. Kim ngạch xuất khẩu đạt 17,255 tỷ USD, tăng 52,3% so với cùng kỳ. Những kết quả này cho thấy tiềm năng và dư địa hợp tác quốc tế của tỉnh còn rất lớn.

Để phát huy hiệu quả nguồn lực này, Sở Ngoại vụ tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị trong công tác xúc tiến đầu tư, thương mại; chủ động kết nối với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, địa phương nước ngoài, tổ chức quốc tế, hiệp hội doanh nghiệp và mạng lưới doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài.

Trọng tâm là thu hút có chọn lọc các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong tỉnh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Qua đó, hoạt động thu hút đầu tư không chỉ hướng tới tăng vốn mà còn góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, chuyển giao công nghệ và phát triển các ngành kinh tế có lợi thế.

Cùng với thu hút đầu tư, công tác đối ngoại hỗ trợ doanh nghiệp Ninh Bình tiếp cận thị trường quốc tế, tìm kiếm đối tác, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các hoạt động hợp tác được chú trọng từ khâu nghiên cứu, kết nối, ký kết đến triển khai và đánh giá hiệu quả, bảo đảm thiết thực, tránh hình thức.

Phát huy giá trị di sản, thúc đẩy ngoại giao văn hóa

Ninh Bình có lợi thế đặc biệt về di sản với hơn 5.000 di tích được kiểm kê, trong đó 1.106 di tích đã được xếp hạng; có 1 Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, 1 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh và 10 di tích quốc gia đặc biệt.

Những giá trị này không chỉ cần được bảo tồn, gìn giữ mà còn là nguồn lực quan trọng để xây dựng thương hiệu địa phương, phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản. Vì vậy, ngoại giao văn hóa cần được triển khai theo hướng vừa quảng bá hình ảnh, vừa mở rộng hợp tác, trao đổi kinh nghiệm và huy động nguồn lực phục vụ bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Sở Ngoại vụ là đầu mối giữ mối liên hệ với Văn phòng UNESCO tại Việt Nam; phối hợp với Sở Văn hóa và Thông tin trong việc kết nối với các tổ chức quốc tế, thành phố di sản, chuyên gia và các địa phương có kinh nghiệm trong bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản. Thông qua các hoạt động ngoại giao văn hóa, hình ảnh đất và người Ninh Bình được quảng bá rộng rãi hơn tới bạn bè quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác, đầu tư và trao đổi kinh nghiệm.

Việc gắn văn hóa với du lịch, công nghiệp sáng tạo, nghệ thuật và thủ công mỹ nghệ sẽ góp phần chuyển hóa giá trị di sản thành các sản phẩm có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Qua đó, ngoại giao văn hóa không chỉ góp phần nâng cao vị thế địa phương mà còn tạo thêm giá trị kinh tế, việc làm và sinh kế bền vững cho người dân.

Những kết quả từ ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa sẽ tạo nền tảng quan trọng để công tác đối ngoại đồng hành hiệu quả hơn với mục tiêu phát triển tổng thể của tỉnh, nhất là mục tiêu xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Đối ngoại giữ vai trò quan trọng trong xây dựng tỉnh Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 là mục tiêu có ý nghĩa chiến lược, đòi hỏi tỉnh phải huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước. Trong đó, công tác đối ngoại có vai trò mở rộng quan hệ hợp tác, thu hút nguồn lực, tiếp cận tri thức và kinh nghiệm quốc tế phục vụ quá trình phát triển.

Từ góc độ đối ngoại, Sở Ngoại vụ tập trung phối hợp với các sở, ngành tham mưu mở rộng hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực tỉnh có nhu cầu và lợi thế như đầu tư, thương mại, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đô thị, hạ tầng, kinh tế biển, du lịch, văn hóa, giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, trọng tâm là kết nối Ninh Bình với các quốc gia, địa phương, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, tập đoàn, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ có khả năng cung cấp vốn, công nghệ, thị trường, tri thức, nhân lực chất lượng cao và kinh nghiệm quản trị. Qua đó, tỉnh vừa tranh thủ nguồn lực bên ngoài, vừa giới thiệu hiệu quả tiềm năng, lợi thế và cơ hội hợp tác của địa phương.

Sở Ngoại vụ cũng tham mưu mở rộng hợp tác với các đối tác có kinh nghiệm trong quy hoạch, quản lý đô thị, phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình xây dựng Ninh Bình trở thành đô thị hiện đại, có bản sắc, có năng lực cạnh tranh và thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Tóm lại, trong giai đoạn phát triển mới, hiệu quả công tác đối ngoại không chỉ được đánh giá qua số lượng đoàn ra, đoàn vào, hội nghị, hội thảo hay văn bản ký kết, mà quan trọng hơn là kết quả cụ thể và giá trị mang lại cho tỉnh, doanh nghiệp và người dân.

Với vai trò là cơ quan tham mưu về công tác đối ngoại, Sở Ngoại vụ tỉnh Ninh Bình tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng tham mưu, tăng cường phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương và đối tác trong, ngoài nước. Công tác đối ngoại được triển khai theo hướng chủ động, trọng tâm, thực chất, gắn chặt với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu hội nhập quốc tế.

Qua đó, đối ngoại địa phương góp phần phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực, nâng cao vị thế Ninh Bình và đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030; hướng tới một Ninh Bình phát triển nhanh, xanh, bền vững, giàu bản sắc và hội nhập quốc tế sâu rộng.